સંત નામદેવના સમયમાં પંઢરપà«àª°àª®àª¾àª‚ àªàª• ગરીબ દંપતà«àª¤àª¿ વસà«àª¤à« હતà«àª‚.પતિનà«àª‚ નામ રાંકા અને પતà«àª¨à«€ નà«àª‚ નામ બાંકા.સંપતà«àª¤àª¿àª¥à«€ ગરીબ હોવા છતાં સà«àªµàªàª¾àªµà«‡ તેઓ તà«àª¯àª¾àª—à«€ અને સંતોષી હતા.બનà«àª¨à«‡ જણા રોજ જંગલમાં જાય અને સà«àª•àª¾ લાકડા àªà«‡àª—ા કરી શહેરમાં લાવીને વેચી દેતા.àªàª®àª¾àª‚થી જે મળે તેનાથી પોતાનà«àª‚ ગà«àªœàª°àª¾àª¨ ચલાવતા.
àªàª• દિવસ સંત નામદેવને આ દંપતીના દારિદà«àª°àª¯ (ગરીબી) ના સમાચાર મળà«àª¯àª¾.તેઓને ખà«àª¬ દà«àªƒàª– થયà«àª‚.તેમને પંઢરપà«àª°àª¨àª¾ વિઠોબાને પà«àª°àª¾àª°à«àª¥àª¨àª¾ કરી: હે પà«àª°àªà« ! આવા ગà«àª£à«€àª¯àª² જીવોને કેટલà«àª‚ હેરાન થવà«àª‚ પડે છે.માટે આ બનà«àª¨à«‡àª¨à«€ પરિસà«àª¥àª¿àª¤àª¿ સà«àª§àª°à«‡ àªàªµà«àª‚ કંઈક તૠકર, સામેથી ઉતà«àª¤àª° મળà«àª¯à«‹: રાંકાને ધનની જરાપણ ઈચà«àª›àª¾ નથી,પરિકà«àª·àª¾ કરવી હોય તો જંગલમાં જઈને જોઈ લેજે.
બીજા દિવસની સવાર પડી રાંકા અને બાંકા રોજની જેમ સà«àª•àª¾ લાકડા લેવા જંગલમાં જઈ રહà«àª¯àª¾ હતા.રાંકા આગળ ચાલતો હતો અને તેની પતà«àª¨à«€ બાંકા પાછળ ચાલતી હતી.નીચી નજરે ચાલતા રાકાની નજર નીચે પડેલી સોનામહોર પર ગઈ.રાંકાઠપાછળ જોયà«àª‚ તો બાંકા થોડે જ પાછળ હતી.
કારમી ગરીબી,વિકરાળ àªàªµàª¿àª·à«àª¯ વિગેરે નિમિતà«àª¤à«‹ રાંકાની સામે ડાચà«àª‚ ફાડીને ઉàªàª¾ હોવા છતાં રાંકા ઠસોનામહોરો લેવા જરાય ન લલચાયો,ઉલટà«àª‚ àªàª¨à«‡ àªàªµà«‹ વિચાર આવà«àª¯à«‹…હà«àª‚ તો મકà«àª•àª® રહી શકà«àª¯à«‹,કà«àª¯àª¾àª‚ક બાંકા ઢીલી ન પડી જાય.બાંકાની મતિ બગડી ન જાય માટે બાંકા નજીક આવે તે પહેલા ઠસોનામહોરો પર જલà«àª¦à«€ જલà«àª¦à«€ ધૂળ નાખવાનà«àª‚ ચાલૠકરà«àª¯à«àª‚.ધૂળથી બધી સોનામહોરો ઢાંકે તે પહેલા બાંકા નજીક પાસે ગઈ.અને પà«àª›àªµàª¾ લાગી,
શૠકરો છો ?
રાંકા ઠજવાબ આપà«àª¯à«‹ કાંઈ નહી.
ખોટà«àª‚ ના બોલો.મારા થી શામાટે છà«àªªàª¾àªµà«‹ છો ?
જે હોય તે સાચà«àª‚ કહી દો.બાંકા ઠઅતà«àª¯àª‚ત આગà«àª°àª¹ કરà«àª¯à«‹ àªàªŸàª²à«‡ રાંકાઠકહà«àª¯à«àª‚ : અહી સોનામહોર પડી હતી.àªàª¨àª¾ પર ધૂળ નાખતો હતો.
કેમ ?
કà«àª¯àª¾àª‚ક તારà«àª‚ મન લલચાઈ ન જાય àªàªŸàª²à«‡.
બાંકા હસી પડી.àªàª£à«‡ કહà«àª¯à«àª‚ : આટલા વરà«àª·à«‹àª¥à«€ હà«àª‚ તમારી સાથે રહà«àª‚ છà«àª‚ છતાં તમે મને ઓળખી ન શકà«àª¯àª¾ ?
કમાલ છે ! તમે સોનાને સોના રૂપે જà«àª“ છો…. બાકી તો પરધન પથà«àª¥àª° સમાન…. ઠનà«àª¯àª¾àª¯à«‡ તો આ સોનામાં ને ધૂળમાં શૠઅંતર છે ? કે આપ આ સોનામહોરો ઢાંકવા બેઠા.ધૂળ પર ધૂળ નાંખો કે ન નાંખો…. બધà«àª‚ સરખà«àª‚ છે.
પતà«àª¨à«€àª¨à«‡ પોતાનાથી àªàª• ડગલà«àª‚ આગળ જતી જોઇને રાંકા ખà«àª¶ થઇ ગયો.હાથમાં રહેલી ધૂળ àªàª£à«‡ નીચે ફેકી દીધી.બનà«àª¨à«‡ જણ આગળ ચાલવા લાગà«àª¯àª¾.
પાછળથી આ ઘટના જોતા નામદેવને આ દંપતિની આગળ પોતાની જાત સાવ વામણી લાગી.
